iNet.mn дагах

Д.БАТБИЛЭГ: УЛСАА ГЭСЭН СЭТГЭЛ БАЙВАЛ “ЭРДЭНЭТ” ҮЙЛДВЭРИЙГ ӨРГӨЖҮҮЛЭХ ИЛҮҮ АШИГТАЙ АЖИЛЛУУЛАХ БОЛОМЖТОЙ

Сэтгүүлчийн үг

Мэргэжилдээ эзэн болж чадсан, мэргэшсэн боловсон хүчин салбартаа бүү хэл улсдаа ихийг бүтээж өгдөг үнэт капитал билээ. Ийн онцлохын учир нь ийм үнэ цэнэтэй бүтээгдэхүүнээ аль хэр ашиглаж чаддаг билээ гэх эргэлзээтэй асуултанд тийм ч хангалттай хариулт олддоггүйтэй холбоотой. Энэ удаа Дулааны инженер мэргэжилтэй нэгэн залуу боловсон хүчинтэй уулзлаа.Тэр бол Дүгэржанцангийн Батбилэг. Тэрээр мэргэжлээрээ 20 гаруй жил дагнан ажилласан, Монголын шилдэг мэргэшсэн инженерүүдийн нэг юм.
-Уулын баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэр, Эрдэнэт хоттой Таны ажил амьдрал салшгүй холбоотой. Тэгээд ч Та өнөөдөр Орхон аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгч хүн. Үүнтэй холбоотой асуултаар яриагаа эхэлье. “Эрдэнэт” үйлдвэр өнөөдөр хөгжил дэвшлээрээ адил төстэй үйлдвэр, уурхайтай хөл нийлүүлэн алхаж чадаж байна уу. Монголчууд бидний хэн нь  ч байсан зөвхөн эдийн засгийн талаас хардаг. “Их татвар төлж байна... Их мөнгө олж байна...” гээд. Яг техник, технологи талаасаа хэр шинэчлэгдэж, хүчин чадлаа хэрхэн ашиглаж байдаг юм бол гэдэг нь анхаарал татдаг?
-Манай “Эрдэнэт” үйлдвэр 1978 онд байгуулагдсанаасаа хойш үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Үйлдвэрийн маань тоног төхөөрөмж 41 жил ажиллачихлаа гэсэн үг. Гэсэн хэдий ч манай үйлдвэр жилдээ 30-32 сая тонн хүдэр боловсруулж байна. Техник, технологийн шинэчлэлийн хувьд улс орны эдийн засгийн чадавх, гадаад зах зээлийн нөхцөл байдал, компанийн өөрийн эдийн засгийн үзүүлэлтээс хамааралтайгаар төдийлөн шинэчлэгдэж чадахгүй байгаа. Гэтэл уурхайн уулын маань тогтоц жилээс жилп өөрчлөгдөөд явж байгаа. Өнөөдрийн байдлаар 1300-гаад метр буюу 1,3 километр доошоо орсон байгаа. Дээрээсээ доошоо явах тусам зэс, молибдений бүтэц өөрчлөгдөж байгаа гэсэн үг. Хүдэр, зэс молибдений агуулга өөрчлөгдөх бүрт урвалжуудаа сольж өөрчилж байх ёстой юм. Яагаад гэвэл, уурхай маань доошоо гүн рүүгээ орох тусам хүдрийн агууламж өөрчлөгддөг. Тиймээс хүдрийнхээ агууламжийг дагаад тээрмээ сольж байх ёстой. Энэ маань өнөөдөр нэлээд хоцрогдолтой яваа. Харин уулын баяжуулах машинуудын хувьд бол цаг үеэ дагаад сольж шинэчлээд явж байгаа. Мэргэжлийн бус хүн атлаа сэтгэл зовниж байгаа нэг асуудал бол тээрмүүдээ шинэчлэх. Гэхдээ өнөөдрийн шаардлагад нийцсэн  чанартай тээрмээр. Оросын хуучныг сольж, шинэчилж байна гээд Хятадаас хямд чанаргүйг авч болохгүй. Яагаад гэвэл чанартай, сайн тээрмээр шинэчилбэл цагт үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүний хэмжээ нэмэгдэнэ. Эрчим хүчний болон цахилгааны зардал багатай ийм чанартай тээрмээр үйлдвэрлэлээ явуулбал үйлдвэрийн маань бүтээгдэхүүний өөрийн өртөг буурч, ашиг орлого нь нэмэгдэх ёстой. Нөгөө талаар хүдрийн олборлолт доошлох тусам түүнийг зөөж байгаа “БеЛАЗ” машины зардал өсөөд байгаа юм. Мэдээж, тээр дороос гаргаж ирэх гэж олон шат дамжлага дамжаад маш их зардал гаргаж, шатахууны зардал нь өсч байгаа. Хүдэр тээвэрлэх цаг хугацаа нэмэгдэж байгаа. Тиймээс “Оюу толгой”-д байдаг мөчлөгт дамжуулга буюу конвейрийн дамжлагыг яаралтай нэвтрүүлэх хэрэгтэй байна. Энэ бүгдийн ТЭЗҮ судалгааг “Эрдэнэт” үйлдвэр их эрт хийсэн байдаг юм. Мөн уурхай арай ашиглаагүй байгаа ялангуяа өмнөд хэсгийн талбайгаа яаралтай ашиглаж өөрийн үр ашгаа нэмэгдүүлэх хэрэгтэй. Одоо бол доошоо ухаад байна. Үүнтэйгээ зэрэгцүүлээд талбайгаа урагшаа жаахан тэлж өгвөл үр ашгаа нэмэгдүүлэх боломжтой харагддаг.  Үүнийг дагаад усны хэрэглээ болон хаягдлынхаа судалгаа тооцоог маш сайн бодитой гаргах ёстой.
- Ус гэснээс Эрдэнэтийнхэн л усны үнэ цэнийг хамгийн сайн мэдэрч байгаа гэсэн яриа сонсч байсан. Энэ юунаас үүдсэн яриа бол. Усаа холоос татаж авдагтай холбоотой юу?
-Өнөөдөр 65 километрийн цаанаас усаа татаж хамгийн үнэтэй ус хэрэглэж байгаа газар бол Эрдэнэтийнхэн. Гэтэл “Оюу толгой” яагаад тэр дор байгаа гүний усыг тийм хямдхан хэрэглээд байгаа юм бэ? Тийм учраас “Оюу толгой”-д хэрэглэж байгаа усны гэрээг эргэж харах ёстой гэж боддог. Ус хэзээ ч эргэж нөхөгдөхгүй шүү дээ. Тийм учраас “Эрдэнэт” үйлдвэрт тийм өндөр хатуу хяналт тавьдаг шигээ “Оюу толгой”-д усны хяналт яагаад тавьж болохгүй гэж. Тэнд ус үнэгүй хэрэглэж байхад эрдэнэтчүүд, “Эрдэнэт” үйлдвэр ийм өндөр үнэтэй ус хэрэглэж байна. “Эрдэнэт” үйлдвэрийн инженерийн шугам сүлжээ огт шинэчлэгдэлгүй 40 жил болсон. Цаг үеэ дагаад энэ аварга том үйлдвэрийн техник, технологийг системтэй сольж, шинэчилж байхгүй бол нэг л өдөр сөхрөх юм бол босч ирэхгүй шүү дээ.
-2016 оноос эхлээд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн ашиг орлого үргэлж уруудсан үзүүлэлттэй харагддаг учраас техник, технологийн шинэчлэл ямархуу байдаг бол гэсэн бодол төрөөд байдаг юм. Түүнээс гадна баяжуулж буй хүдэр, зэс молибдений агууламж нэлээд муудсан тал байх шиг, тийм үү?
-Уулын өнгөн хөрсний хүдрийн агууламж доошлох, гүн рүүгээ орох тусмаа муудаж байгаа. Тэгэхээр үүнийг баяжуулах техник, технологи нь үүнийгээ дагаад шинэчлэгдэж байхыг цаанаасаа шаарддаг юм байна.
-Эрдэнэт үйлдвэр талбайгаа тэлэхээс гадна өөрийн ашгаа нэмэгдүүлэх ямар боломж байна. Яагаад ингэж асуух болов гэхээр хувийн уул уурхайнхан ганцхан уурхайгаа мөлжиж, мөлхдөггүй. Нэгэнт бааз суурь, туршлага, хөрөнгө хүч байгаа болохоор ашиг, орлого нэмэгдүүлэхийн тулд олон чиглэлээр хүчээ сорьдог. Та ч энэ бүгдийг харж, анзаардаг байх?
-Зөвхөн зэс, молбидений баяжуулалт хийгээд нэг чигээр зүтгэх биш үнэхээр мөнгөө өсгөх боломж “Эрдэнэт” үйлдвэрт байгаа. Өөрт эзэмшдэг лиценз тусгай зөвшөөрлүүдээ ашиглах, мөнгөө өсгөх тал дээр санаачилгатай ажиллах бүрэн боломжтой. Зөвхөн нэг л юм руу зүтгэх биш уул уурхайн бизнес хүчээ авч байгаа энэ салбар руу орох хэрэгтэй. Боломж, нууц, бололцоо, хүчин чадал нь бүрэн дүүрэн байгаа.  
-Улсын үйлдвэрийн газар учраас өөр бизнес хийх, үйл ажиллагаагаа өргөтгөх тал дээр айдас байдаг юм болов уу?
-Шударга л хийх хэрэгтэй. Шударга бусаас айна уу гэхээс өөр юунаас айна гэж...скачать dle 12.0

Коронавирусийн эсрэг вакцин гарган авчээ

Өнөөдөр, 13:08

А.Амбасэлмаа: Шинжилгээ өгсөн хүмүүсийн 50 хувиас нь томуугийн А хүрээний H3N2 вирус илэрсэн

Өнөөдөр, 12:44

БНХАУ-Д БОЛОХ ОЛИМПЫН ЭРХИЙН ТЭМЦЭЭНҮҮД ЦУЦЛАГДЛАА

Өнөөдөр, 12:43

ХҮҮХЭД УЙЛЖ БАЙНА: 4 НАСТАЙ ХҮҮ ХОЙД ЭЦЭГТЭЭ ДӨНГӨЛҮҮЛСЭН 3 ХОНОГ БУЮУ ХААЛГАНЫ ЦААДАХ ЯРГАЛЛЫН МӨРӨӨР...

Өнөөдөр, 12:37

Ш.ГАНТУЛГА: БИ УИХ-Д НЭР ДЭВШИХ ТАЛААР БОДООГҮЙ БАЙНА, УЧИР НЬ БИ ЯДУУ ХҮН

Өнөөдөр, 12:30

Зах хаана гэх мэдээлэл хүнсний хомсдол үүсгэж болзошгүй гэв

Өнөөдөр, 12:12

Ё.Баатарбилэг: 402 удаагийн 40 теле хичээлийг 18 телевизээр заана

Өнөөдөр, 12:08

Хятадад коронавирусийн халдвар авсан хүний тоо 4,000 давж, нийтдээ 106 хүн нас баржээ

Өчигдөр, 10:09

Дэд хороо УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх шийдвэр гаргалаа

27/01/2020, 16:05

Баяжуулах үйлдвэрт хүдэр нунтаглалтын шинэ тээрэм ашиглалтад орууллаа

27/01/2020, 15:48

Коронавирусээс урьдчилан сэргийлэх зөвлөгөөг 80086829 дугаарын утсаар өгч байна

27/01/2020, 13:15

5 хүртэлх насны хүүхдээ асарсан эцэг, эхчүүдэд цалинтай чөлөө олгоно

27/01/2020, 13:13

Манай компаниуд Дэлхийн банк, Олон улсын санхүүгийн корпорациас санхүүжилт авах боломжтой

27/01/2020, 13:11

Хоногт 40 мянган ширхэг амны хаалт үйлдвэрлэж байна

27/01/2020, 13:10

"Булган уулын түмэн зулын баяр- Тамирын жавар" мөсний баяр боллоо

27/01/2020, 13:09

Урд хилийн авто боомтууд маргаашнаас амарна

24/01/2020, 14:52

Дорнодоос Манжуурын чиглэлд зорчихгүй байхыг анхааруулав

24/01/2020, 13:26

Х.Хатанбаатарт Монгол Улсын Соёлын элчийн гэрчилгээ гардуулав

24/01/2020, 13:25

Алдартнуудын хүүхэд насны ховор зургууд

24/01/2020, 13:24

Н.Номтойбаяр: Би гэмт үйлдэл хийгээгүй учраас өөрийн хүсэлтээр бүрэн эрхээсээ түдгэлзэхгүй 7 Tweet

24/01/2020, 13:18

МҮОНРТ-ИЙН ЕРӨНХИЙ ЗАХИРЛААР Л.НИНЖЖАМЦ УЛИРАН СОНГОГДЛОО

24/01/2020, 12:40

ТАГНУУЛЫН ТУСГАЙ АЛБАНЫХАН ДЭЭРЭМ ХИЙЖ БАЙГААД ЦАГДААД "БАРИГДЖЭЭ"

24/01/2020, 12:37

Коронавирусын халдварын сэжигтэй 10 гаруй иргэнийг ХӨСҮТ-д тусгаарлалаа

23/01/2020, 19:53

Ухань хотод хөл хорио тогтоов

23/01/2020, 15:45

Жолооч нар "Гэрэгэ" цахим киоскоор даатгалаа төлөх боломжтой боллоо

23/01/2020, 15:44

Б.ЭНХ-АМГАЛАН: ХУЙВАЛДАЖ ХУЛГАЙ ХИЙДЭГ ЦАГ ҮЕ ӨНГӨРСӨН

23/01/2020, 14:24

ДУНДАЖ ТЭТГЭВЭР 409 МЯНГАН ТӨГРӨГ БОЛЛОО

23/01/2020, 09:47

Г.БАТХҮҮ АГСНЫ ХҮҮ Б.ГАНХӨЛӨГ:ААВ МААНЬ ГАДНЫ НӨЛӨӨТЭЙ АМИА АЛДСАН

23/01/2020, 09:45

Британийн парламент “Brexit”-ийн хуулийн төслийг баталжээ

23/01/2020, 09:42

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Швейцарын Холбооны Улсын Ерөнхийлөгч Симонетта Соммаругатай уулзлаа

23/01/2020, 09:41

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

9/10/2018, 12:01

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө

14/08/2019, 15:22

26/09/2018, 10:41

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

15/03/2019, 12:37

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

??? ??????? ????????? ???? ?????? ????????? ?????? ??????? ???

19/09/2018, 14:37

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

Хоккайдо: Монголын өсвөрийн гэрэл зурагчид тэргүүллээ

8/08/2019, 16:13

???? ?????????? ?????

3/01/2019, 19:25

"Монгол бахархал" гэрэл зургийн үзэсгэлэнгээс

9/07/2019, 17:06

АНУ-ын шийдвэртэй холбоотойгоор алтны ханш буурч, нефтийн ханш өслөө

14/08/2019, 15:22

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

Миний харсан Энэтхэгчүүд

13/03/2019, 09:42

Г.Батхүү агсаны амь насаа алдсан Төрийн ордны газар

22/05/2019, 14:51

9/10/2018, 12:01

Үндэсний сэтгүүл зүй үүсэж хөгжсөний 106 жилийн ойн баярын өдөр

6/03/2019, 17:04

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

26/09/2018, 10:41

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

Уяачдад Монгол Улсын цол хүртээв

3/02/2019, 14:32

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

Өсвөрийн шатарчдын улсын аварга багаар Хэнтий аймаг шалгарлаа

6/03/2019, 11:03

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

15/03/2019, 12:37

???? ?????????? ?????

3/01/2019, 19:25

Хөдөлмөрийн баатар Б.Шарав агсны Жаргалтхаан сум дахь гэр урлан

1/10/2019, 11:09